Effieweg interviewt reiziger Jan DV na 6 weken Mongolie

[Effieweg] Na een zestal weken heb je vast al enig zicht op het land. Beantwoordt het aan de verwachting?
Zeker wel, hoewel het veel diverser is dan het klassieke beeld van een groene steppe met een ger of 2 tegen een bergwand gepoot en een kudde met ruiter. Omdat we er de tijd voor hebben, hebben we bewust het makkelijker te bereiken centrum wat vermeden om de moeilijker bereisbare streken te verkennen, en die zijn heel anders. Niet alleen van landschap maar ook van mensen. In het noorden leven vooral Dachat en een aantal Ducha. Deze zijn veel fijner van gelaatstrekken, gastvrij maar veel armer. Het westen is een streek die sterk bevolkt is met Kazachen. Dat betekent moskeeen in het straatbeeld, een heel andere kledingstijl, lichte ogen, blekere huid, meer Europese gelaatstrekken, lichter haar... Qua mentaliteit zijn ze stipt (een gemiddelde Mongool komt 2 a 3 uur te laat op een afspraak) maar zakelijk. Een deal betekent niet zoveel, ze proberen wel eens om er meer uit te knijpen eenmaal je met hen in zee bent gegaan. De Kazak gers zijn veel groter en hoger en heel kleurrijk binnen. Maar naast gers vind je hier veel houten of lemen huizen (in dit deel van het land staan de 7% bomen die Mongolie rijk is), die wel volgens de ger indeling ontworpen zijn
[Effieweg] De Ger indeling?
Een ger heeft de deur bijna altijd naar het zuiden gericht, in het midden staat de stoof, die als verwarming en fornuis dient, allicht zoals vroeger de Leuvense stoof bij ons. Als er niet genoeg hout is, wordt ze met gedroogde uitwerpselen gestookt. Naast een emmertje kaas en brood in de buurt van het 'fornuis' staat er dus altijd een emmertje paardendrollen.
Tegenover de deur, aan de noordkant is de belangrijkste plaats. Bij de volkeren in noord Mongolie staat hier de kast met alle heilige of belangrijke dingen (in het westen betekent dit minder). Dit is ook vooral de plaats van de oudsten, of geeerde gasten.
Als gast ga je altijd met de klok mee de ger in, direct links van de deur is de plaats van de bezoekers en niet-familie. Aan de rechterkant is de keuken, vaak niet meer dan een stapel borden en een wok. Rondom staan de bedden, allemaal 1-persoons bedden trouwens.
Het opvallende aan deze indeling is hoe universeel dit is. Ook in de teepees van de ducha en zelfs de officiele gebouwen houden vast aan deze structuur.
[Effieweg] De klassieke vraag: hoe is het weer daar?
Altijd erg droog. Eind augustus hebben we een paar flinke regenbuien verteerd maar die hebben plaats geruimd voor een staalblauwe hemel, met zeer aangename temperaturen... zolang de zon schijnt. Sinds een week of 2 vriest het 's nachts al stevig, waardoor het kamperen erg gezellig wordt (-5). De eerste dagtaak bestaat uit het ontdooien van ons drinkwater. We hebben ook al sneeuw gehad.
[Effieweg] Daarnet sprak je over de diversiteit van de bevolking. Geldt dat ook voor de keuken?
(denkt na) Hangt er van af: in de hoofdstad valt heel lekker te eten: Franse bakkerijtjes, quiches, heerlijke steaks, en veel internationale keuken zoals Koreaans, Indisch. Buiten de hoofdstad worden de dingen een stuk voorspelbaarder: een Mongool eet maar 1 echte maaltijd op een dag, rond een uur of halfelf 's avonds. Dat is bijna zonder uitzondering iets met noedels of rijst, schaap een beetje ui en geen kruiden. De rest van de dag teert hij op kleine broodjes in dierenvet gebakken (heerlijk als ze vers zijn) met boter, kaas en emmers zoute thee met melk. In grotere plaatsjes vind je wel fruit zoals druiven en appels (In het westen kweekt men zelfs watermeloenen) en kan je al eens een eetstalletje tegenkomen, waar de klassieke gerechten (ravioli van schaap zonder saus, fried noodles met schaap en wortel, dunne gevulde pannenkoekjes) erg goedkoop zijn. Een feestmaal bestaat uit een schaal met wat bij ons slachtafval is: maag, darm, schedel, merg; oren zijn een delicatesse die je als toerist gegarandeerd aangeboden krijgt. We zorgen dus dat we altijd wel een Snickers hebben om nadien in de tent de honger en slechte smaak te verdringen. Maar al bij al redden we ons hier en koken we ook vaak ons eigen potje: rijst met groentjes en look.
[Effieweg] Is de lookadem dan geen mogelijke barriere tussen jou en je partner?

(lacht) De look is eigenlijk nog maar het minste! De mogelijkheden om je hier te wassen of douchen zijn zeer schaars. De natte doekjes van de Hema zijn vaak de enige manier van wassen. We douchen gemiddeld een keer per week. In de steden vind badhuizen waar je voor 50 eurocent een warme douche kan krijgen (als je braafjes je beurt afwacht). Voor de rest proberen we ons uit de slag te trekken met geurverdrijvende middelen zoals deodorant. We proberen toch nog braafjes elke dag onze tandjes te poetsen, maar het water om onze mond te spoelen gebruiken we dan vaak, zoals de locals hier, om onze handen te wassen. Ook onze kleren moeten lang wachten op een wasbeurt. Record tot nu toe: Brenda droeg vijf dagen dezelfde sokken tijdens de trektocht in Tavan Bogd (ze had op haar andere paar per ongeluk geplast) en, ja, een onderbroek wordt wel degelijk langs twee kanten gedragen :-)... We kennen elkaars lijfgeur nu wel... en toch lijdt onze relatie er niet onder (lacht veelbetekenend)!!!.
[Effieweg] Hoe verplaatsen jullie je?
Mongolie heeft heel weinig faciliteiten op gebied van openbaar vervoer. Er is een spoorlijn, van noord naar zuid. Voor de rest zijn hier kleine Russische busjes en jeeps die volgepakt worden met mensen en dieren vooraleer ze, gemiddeld na een tweetal uur, hun eerste panne hebben. We maken het meest gebruik van deze unieke geduldvragende soort transportmiddelen. Elke auto kan eigenlijk gezien worden als 'openbaar' vervoer. Als een Mongool met zijn auto ergens naartoe gaat, gaat hij eerst geduldig een dag op de markt staan tot zijn voertuig tot de nok gevuld is.In het westen zie je ook veel motors met sidecars, die als 'taxi' functioneren. Het verkeer neemt hier sinds september wel drastisch af. De meeste nomaden hebben nu hun plekje voor de barre wintermaanden bereikt en zien geen enkele reden meer om zich nog te verplaatsen. Onze pogingen tot liften hebben we na twee uur wachten en twee passerende auto's achter ons gelaten. Het verkeer tussen de 'steden' onderling is ook heel moeilijk. Alles moet gebeuren via Ulaan Bataar (UB); we wilden graag vanuit Khovd naar een stad gaan 500km daarvandaan, maar de gemakkelijkste en goedkoopste weg is eerst 1100 km terugrijden naar de hoofdstad en vandaar een busje nemen, 500 km richting onze bestemming. Voor de vluchten hetzelfde verhaal. Er zijn alleen vluchten van en naar de hoofdstad en je tickets kopen doe je best al in Ulaan Bataar anders moet je twee dagen wachten voor je bericht krijgt uit UB of er zitjes zijn op de terugvlucht. Het paard is hier natuurlijk het vervoersmiddel bij uitstek en eigenlijk ook het leukste! In totaal hebben we al meer dan 9 volle dagen op een van die diertjes doorgebracht en het is telkens weer genieten!!
[Effieweg] En ben je er nog niet vanaf gevallen?
Brenda nog altijd niet - wat is ze toch een knappe ervaren amazone (lacht)! ik al twee keer maar nooit hard - een keer zat mijn zadel te los en de tweede keer weigerde mijn paard een tak uit de weg te gaan met als gevolg dat ik me moest bukken en mijn evenwicht verloor.
[Effieweg] Het zijn blijkbaar toch behoorlijk harde omstandigheden om in te reizen. Hebben jullie er nog lol in?
Keivollenbak!! We amuzeren ons enorm en lachen wat af, met de vele misverstanden, met de barre omstandigheden, met het totale gebrek aan taboe tussen ons! Het is een fantastische ervaring ... we gaan nog wel enkele maandjes door! (lacht)